على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3814

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

معمول طايفه كندة بود . واد ( v den ) ا . ع . وادى . ر . وادى . واداد ( v - d d ) پ . ح م . وا دادن - ا . وادار و حفظ و منع . وادادن ( v - d dan ) ف م . پ . باز دادن و دوباره دادن و پس دادن و پس فرستادن . وادار ( v - d r ) ا . پ . بازداشت و حفظ و منع و نهى . و وادار كردن : واداشتن و نگاهداشتن . وادارنك ( v d rang ) ا . پ . بادرنك و بالنك . واداشتن ( v - d ctan ) ف م . پ . باز نگاهداشتن و دوباره نگاهداشتن و باز داشتن و ضبط كردن و حفظ كردن و منع كردن و نهى نمودن و مانع شدن و دفع كردن . و پنهان كردن و مخفى نمودن . وادخ ( v dex ) ا . پ . جوانه درخت رز كه شاخه انگور از آن بر مىآيد . وادس ( v des ) ص . ع . گياه نخست برآمده . وادع ( v de ' ) ا - ص . ع . تن آسان و آرميده و آسوده . و رجل وادع : مرد تن‌آسان و فراخ زندگانى و راحت . و نال فلان المكارم وادعا : نايل گرديد فلان بمكارم و به آسانى و بدون زحمت و كلفت . و نيز وادع : از اعلام است . وادق ( v deq ) ا . ع . شمشير تيز و بران . و هر تيغ تيزى . وادك ( v dek ) ا . ع . از اعلام است . وادك ( v dek ) ص . ع . رجل وادك : مرد فربه پيه‌ناك . وادوختن ( v - duxtan ) ف م . پ . واو دويم مجهول - با هم دوختن . وادوسيدن ( v - dusidan ) ف . م . پ . واو دوم مجهول - چسبيدن و مصلق گشتن . واده ( v de ) ا . پ . اصل و بنا و بنياد . و مادهء هر چيزى و مبدء آن . و خروش در خودستايى . وادى ( v di ) واد ( v den ) ا . ع . رود . و گشادگى ميان دو كوه و دو پشته و جز آن ، و گاه يا را حذف كرده و بعوض آن كسره آورند و واد ( v den ) گويند . ج : اودية و اوداء و اوداة و اوداية . و وادى القرى : نام موضعى نزديك مدينه طيبه . وادى ( v di ) ا . ع . مأخوذ از تازى - بيابان و صحرا و دشت . و وادى ايمن : بيابانى كه در آنجا نداى حق تعالى بموسى رسيد . و وادى الحشر : صحراى قيامت : و وادى خاموشان : گورستان . و وادى عروس : بيابانى در راه مكه معظمه . وادياب ( v dey b ) ص . پ . كشته شده و باطل گشته و ناچيز شده . واديان ( v diy n ) ا . پ . باديان و رازيانه . واديج ( v dij ) ا . پ . باديج و شلوار مانندى الوان و آجيده كرده شده كه شاطران و پياده روان بر پاى كشند . و چفته و چوب‌بندى كه تاك انگور را بالاى آن اندازند . و آنجاى از درخت تاك كه انگور از آن برآيد و وادخ و هر جايى كه انگور از آن آويزند . و خمى كه براى سركه در آن انگور ريزند . واديخ ( v dix ) ا . پ . وادخ و آن جاى از درخت تاك كه خوشه انگور از آن مىرويد . واديدن ( v - didan ) ف م . پ . نگريستن چيزى و دوباره ديدن و باز نگريستن . وادى سپر ( v di - separ ) ص . پ . آنكه بر بالاى دره مىرود . وادى نورد ( v di - navard ) ص . پ . كسى كه در دشت و بيابان سفر مىكند . واذارنك ( v z rang ) ا . پ . وادارنك و بادرنك . واذر ( v zer ) ص . ع . آنكه مىگذارد و ترك مىكند . وآر ( ve ' r ) ا . ع . بيل‌هاى گل كنى . وآر ( vo ' r ) ع . ج . وؤرة . وار ( v r ) پ . يكى از حروفيست كه هميشه ملحق باسم مىگردد و استعمال مىشود يا در لياقت و سزاوارى مانند شاهوار و گوشوار يعنى لايق شاه و سزاوار گوش و يا بمعنى صاحب و خداوندى مانند اميدوار يعنى صاحب اميد و سوكوار يعنى خداوند سوك و يا بمعنى شبه و و مانند و نظير مثل بيخودوار و خواجه وار و ذره وار يعنى شبه بىخود و نظير خواجه و مانند ذره و يا بمعنى اندازه و مقدار مانند جامه وار و كلاه‌وار يعنى باندازهء يك جامه و مقدار يك كلاه . وار ( v r ) ا . پ . كرت و مرتبه و بار . ج : وارها . و يك‌وار و دووار يعنى يك مرتبه و يك بار و دو مرتبه و دو بار . و نيز بار حيوان و حمل و يك خروار گندم و يك شتروار جو يعنى يك بار خر از گندم و يك بار شتر از جو . و نيز عادت و خوى و رسم و طريقه . و ترتيب و انتظام . و بسيار و مكرر . و مهر و محبت . وأر ( va'r ) م . ع . واره وأرا ( از باب ضرب ) : ترسانيد او را . و وار فلانا : در بدى افگند فلان را . و وار النار